فرایند فروش خودرو در ایران از یک مسیر ساده به چرخه‌ای فرسایشی تبدیل شده که هم مردم را معطل کرده و هم خودروسازان را زیر فشار نقدینگی برده است.

به گزارش آخرین خودرو، فرایند فروش خودرو امروز به یکی از گره‌های اصلی بازار تبدیل شده است؛ گره‌ای که نه‌تنها مصرف‌کننده را در بلاتکلیفی نگه می‌دارد، بلکه تولیدکننده را هم با بحران نقدینگی و زیان عملیاتی مواجه کرده است. جمشید ایمانی، قائم‌مقام ایران‌خودرو، اخیراً در برنامه «میز اقتصاد» شبکه خبر صریح گفت: «قبلاً ما در دو روز خودرو می‌فروختیم، الان ده روز طول می‌کشد.» جمله‌ای کوتاه که تصویر دقیقی از عمق بحران ساختاری فروش خودرو ارائه می‌دهد.

از نگاه مصرف‌کننده، ماجرا ساده به نظر می‌رسد؛ ثبت‌نام طولانی شده، پول دیر آزاد می‌شود و بازار مدام بالا و پایین می‌رود. اما پشت این تأخیر ظاهراً ساده، زنجیره‌ای از اختلال‌های اقتصادی قرار دارد که هم مردم و هم خودروسازان را هم‌زمان متضرر می‌کند. آن‌طور که فعالان صنعت می‌گویند، مشکل فقط افزایش قیمت ارز و تورم نیست؛ مسئله اصلی، دیر رسیدن پول به چرخه تولید است.

از ثبت‌نام چندروزه تا قرعه‌ کشی‌ های فرسایشی

فرایند فروش خودرو در ایران سال‌هاست با چالش‌های متعدد مواجه است. از نیمه دوم دهه ۹۰ شمسی، زمانی که ظرفیت ثبت‌نام محصولات دو خودروساز اصلی کشور ظرف چند دقیقه پر می‌شد، مشکلات به‌صورت جدی نمایان شد. در آن مقطع، مسئله اصلی محدود بودن عرضه و هجوم تقاضا بود. با شدت گرفتن تحریم‌ها، مدل فروش وارد مرحله قرعه‌کشی شد و صف‌هایی شکل گرفت که بیش از آنکه کارکرد اقتصادی داشته باشند، نمادی از ناکارآمدی ساختاری بودند.

اندکی بعد، سامانه فروش یکپارچه خودرو با نام esalecar.ir راه‌اندازی شد؛ سامانه‌ای که عملاً ظرفیت خودروسازان را تا حدود دو سال آینده پیش‌خور کرد. طرحی که هم‌زمان مضحک و غیرکارشناسی ارزیابی شد و تبعات مالی آن هنوز ادامه دارد. به‌طوری‌که برخی خودروسازان، از جمله سایپا، همچنان در تلاش‌اند از زیر فشار اقتصادی ناشی از همین پیش‌فروش‌ها کمر راست کنند. اگر روزگاری خرید خودرو فرایندی ساده و کوتاه‌مدت بود، امروز این مسیر هم برای مردم و هم برای خودروسازان به یک ماراتن فرسایشی تبدیل شده است؛ ماراتنی که هر روز هزینه تازه‌ای روی دست صنعت و جامعه می‌گذارد.

سازوکار فعلی فرایند فروش خودرو چگونه است؟