آیا موتور برقی گواهینامه می‌خواهد؟ بله، برای تردد با موتور برقی در معابر شهری داشتن گواهینامه الزامی است و قانون تفاوتی بین موتور برقی و موتور بنزینی قائل نمی‌شود. ملاک قانون، حرکت وسیله با موتور و بدون رکاب‌زدن است و همین معیار، موتور برقی را از دوچرخه برقی جدا می‌کند.

از آنجا که موتور برقی در دسته وسایل نقلیه موتوری قرار می‌گیرد، راننده آن نیز موظف به آشنایی کامل با قوانین راهنمایی و رانندگی و تابلو علائم ترافیکی است. رعایت این علایم نه تنها در آزمون‌های دریافت گواهینامه اهمیت دارد، بلکه نقش مستقیمی در جلوگیری از جریمه و تصادفات شهری برای موتورسواران برقی دارد.

الزام قانونی گواهینامه برای موتور برقی در تردد شهری

 اگر وسیله‌ای که سوار آن می‌شوید موتور داشته باشد و بدون رکاب‌زدن حرکت کند، از نگاه قانون یک وسیله نقلیه موتوری محسوب می‌شود و ترددش در خیابان بدون گواهینامه مجاز نیست؛ برای روشن‌ترشدن این مرز، جدول مقایسه‌ای زیر تصویر دقیق‌تری می‌دهد و کمک می‌کند جای هر وسیله را اشتباه نگیریم:

با توجه به این جدول متوجه خواهید شد که تفاوتی بین موتور برقی و بنزینی وجود ندارد؛ هر دو در یک دسته قرار می‌گیرند و پلیس هم با همین نگاه برخورد می‌کند. بسیاری از ابهام‌ها از همین‌جا شکل می‌گیرد که ظاهر ساده یا بی‌صدای موتور برقی، حس آزاد بودن از قانون می‌دهد، درحالی‌که نتیجه عملی‌اش تفاوتی با موتور معمولی ندارد.

کدام وسایل برقی مشمول گواهینامه نیستند؟

ابهام اصلی در مورد نیاز به گواهینامه برای وسایل برقی دوچرخ، معمولا از شباهت ظاهری آن‌ها سرچشمه می‌گیرد. با این وجود، قانون نام وسیله را ملاک قرار نمی‌دهد، بلکه نقش موتور در حرکت را تعیین‌کننده می‌داند. برای اینکه این تفاوت ساده‌تر و بدون سوءبرداشت مشخص شود، معیارهایی که قانون بر اساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد به‌صورت خلاصه در جدول زیر کنار هم آمده‌اند تا با یک نگاه بتوان جای هر وسیله را تشخیص داد:

آیا گواهینامه جداگانه‌ای برای موتور برقی وجود دارد؟

این تصور که موتور برقی گواهینامه مخصوص خودش را دارد، بین خریدارها زیاد شنیده می‌شود؛ مخصوصا وقتی پای فروشنده یا حرف‌های غیررسمی وسط باشد؛ اما واقعیت خیلی ساده‌تر از چیزی است که گفته می‌شود و با دانستن چند نکته که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد، ابهام کاملا از بین می‌رود:

• گواهینامه موتورسیکلت معمولی معتبر است: اگر گواهینامه موتور دارید، همان برای موتور برقی هم کفایت می‌کند و مدرک جداگانه‌ای لازم نیست.
• چیزی به اسم گواهینامه مخصوص موتور برقی وجود ندارد: نه مدرک جدیدی تعریف شده است و نه روند جداگانه‌ای برای آن در نظر گرفته‌اند.
• شایعه از تفاوت ظاهری می‌آید، نه قانون: بی‌صدا بودن، ظاهر ساده‌تر یا جدیدبودن موتور برقی باعث شده است بعضی‌ها فکر کنند قوانینش هم فرق دارد؛ درحالی‌که مبنای برخورد، نوع وسیله است و به شکل یا سوخت آن ربطی ندارد.
• حرف فروشنده جای قانون را نمی‌گیرد: ممکن است برای راحت‌تر فروختن، موضوع ساده‌سازی شود؛ اما در تردد شهری، ملاک همان چیزی است که پلیس بررسی می‌کند.

پیامدهای تردد با موتور برقی بدون گواهینامه کدامند؟

اینکه آیا موتور برقی گواهینامه می خواهد؟ یک سوال کلیدی است؛ چون رانندگی بدون آن پیامدهای جدی و مشخصی دارد که بهتر است قبل از هر تصمیمی از آن‌ها باخبر باشید. این اتفاقات معمولا در سه سطح زیر رخ می‌دهند:

1. برخورد با پلیس: اگر پلیس شما را متوقف کند، تفاوتی بین موتور برقی و بنزینی قائل نمی‌شود. شما دقیقا مانند یک راننده موتور سیکلت بنزینی بدون گواهینامه، جریمه خواهید شد.
2. توقیف موتور: در صورتی که مدارک لازم مانند گواهینامه را همراه نداشته باشید، پلیس می‌تواند موتور شما را توقیف و به پارکینگ منتقل کند؛ آزاد کردن آن نیز نیازمند طی کردن مراحل قانونی است.
3. مسئولیت در تصادف: اگر تصادف کنید و گواهینامه نداشته باشید، موقعیت شما در گزارش پلیس و پیگیری‌های قانونی به‌شدت ضعیف می‌شود و به احتمال زیاد مقصر شناخته خواهید شد، حتی اگر در واقعیت مقصر نباشید. 

چرا هنوز بعضی فروشنده‌ها می‌گویند موتور برقی گواهینامه نمی‌خواهد؟

پرسش آیا موتور برقی گواهینامه می خواهد؟ معمولا زمانی پررنگ خواهد شد که خریدار با حرف‌های متناقض در بازار روبه‌رو می‌شود. این تناقض بیشتر از این‌جا می‌آید که موتورهای برقی زود وارد بازار شدند، اما برخورد قانونی با آن‌ها دیرتر جدی شد؛ دلایلی که باعث می‌شود بعضی‌ها فکر کنند موتور برقی گواهینامه نمی‌خواهد شامل موارد زیر می‌شوند:

• رشد سریع بازار جلوتر از نظارت عملی: موتورهای برقی قبل از مشخص‌شدن برخورد جدی در خیابان، وارد استفاده روزمره شدند و همان تصویر اولیه هنوز برای بعضی‌ها باقی مانده است.
• تاکید فروشنده بر ساده‌بودن خرید: حذف گواهینامه از توضیح اولیه، تصمیم خرید را راحت‌تر نشان می‌دهد و مقاومت خریدار را کم می‌کند.
• یکی‌گرفتن فروش با حق تردد: خرید یک وسیله محدودیتی ندارد، اما استفاده از آن در معبر عمومی تابع قواعد جداگانه‌ای است که اغلب نادیده گرفته می‌شود.
• قضاوت براساس ظاهر وسیله: بی‌صدا بودن یا متفاوت‌بودن موتور برقی باعث خواهد شد تا تصور شود قوانینش هم متفاوت است، درحالی‌که ملاک برخورد چیز دیگری است.

جمع‌بندی؛ الزام داشتن گواهینامه برای تردد موتور برقی در شهر چیست؟

اگر بخواهیم خیلی ساده جمع‌بندی کنیم، پاسخ پرسش آیا موتور برقی گواهینامه می خواهد؟ بله است؛ هر وسیله‌ای که با موتور و بدون رکاب‌زدن حرکت می‌کند، در تردد شهری وسیله نقلیه موتوری حساب می‌شود و بدون گواهینامه مجاز نیست. تفاوتی بین برقی یا بنزینی‌بودن وجود ندارد، استثنا فقط به دوچرخه‌های برقی پدالی با نقش کمکی موتور برمی‌گردد و پیامد نادیده‌گرفتن این مرز می‌تواند از جریمه تا توقیف و دردسر حقوقی در تصادف را شامل شود. با دانستن همین چند قاعده روشن، تصمیم قبل از خرید یا استفاده از موتور برقی شفاف‌تر و کم‌ریسک‌تر خواهد بود.