در پاسخ به این سؤال که آیا دوچرخه برقی گواهینامه می خواهد، باید گفت خیر. تا زمانی که حرکت دوچرخه به رکاب‌زدن وابسته باشد، معمولا گواهینامه‌ای لازم نمی‌شود، اما وقتی موتور نقش اصلی را در حرکت بگیرد، داشتن گواهینامه ضروری است. با اینکه دوچرخه های برقی به گواهینامه نیازی ندارند، دوچرخه‌سواران باید از مسیرهای مخصوص دوچرخه عبور کنند. این مسیرها با تابلو و علایم ترافیکی مشخص شده‌اند و رعایت آن‌ها الزامی است، زیرا نادیده گرفتن این تابلو های راهنمایی و رانندگی می‌تواند پیامدهای قانونی و مالی به همراه داشته باشد.

وضعیت قانونی دوچرخه برقی در تردد شهری چگونه است؟

در عمل، قانون کاری به نامی که روی وسیله گذاشته شده ندارد و با ظاهر هم تصمیم نمی‌گیرد. آنچه تعیین‌کننده خواهد بود، این است که دوچرخه برقی دقیقا چگونه حرکت می‌کند و نقش موتور در حرکت آن تا کجاست؛ برای اینکه این مرز بدون تفسیر شخصی و در یک نگاه مشخص شود، معیارهای قانونی موثر در جدول زیر کنار هم قرار گرفته‌اند:

چرا درباره گواهینامه دوچرخه برقی ابهام وجود دارد؟

سردرگمی از جایی شروع می‌شود که اسم‌ها تصویر درستی از واقعیت نمی‌دهند. برای خیلی‌ها، دوچرخه برقی هنوز همان دوچرخه معمولی به‌نظر می‌رسد که فقط موتور به آن اضافه شده است؛ ولی قانون به نام توجهی ندارد و شیوه حرکت را ملاک قرار می‌دهد. از طرف دیگر، آنچه در خیابان دیده می‌شود همیشه دقیقا مطابق قانون نیست و همین اختلاف، تصمیم‌گرفتن را سخت‌تر می‌کند؛ به همین دلیل توجه به عوامل زیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند:

• 
  شباهت ظاهری با دوچرخه معمولی که انتظار الزام قانونی را پایین می‌آورد.
• 
  اطلاع‌رسانی شفاف و یکدست درباره معیار تشخیص وسیله موتوری انجام نمی‌شود.
• 
  برخورد سلیقه‌ای در عمل که باعث می‌شود شنیده‌ها جای قانون را بگیرند.
• 
  ترکیب نام‌گذاری نادرست در بازار که مرز دوچرخه و موتور برقی را محو می‌کند.

تفاوت برخورد قانون روی کاغذ با اجرا در خیابان

وقتی این سوال مطرح می‌شود که آیا دوچرخه برقی گواهینامه می خواهد، معمولا انتظار می‌رود یک پاسخ روشن وجود داشته باشد. اما تفاوت اصلی زمانی دیده خواهد شد که تردد وارد فضای واقعی شهر می‌شود و برخوردها بر اساس شرایط انجام می‌گیرند؛ جدول زیر نشان می‌دهد این اختلاف دقیقا در چه بخش‌هایی دیده می‌شود:

اگر گواهینامه نداشته باشیم، چه ریسک‌هایی وجود دارد؟

نداشتن گواهینامه همیشه مشکل ایجاد نمی‌کند، اما موقعیت‌هایی را به‌وجود می‌آورد که کنترل آن‌ها سخت می‌شود. این مشکل‌ها احتمالا زمانی پیش می‌آیند که شرایط عادی نیست، مثلا وقتی بررسی مدارک انجام می‌شود یا حادثه‌ای رخ می‌دهد؛ به همین دلیل، توجه به ریسک‌های زیر اهمیت دارد:

• 
  توقف و تذکر در زمان بررسی مدارک که می‌تواند تردد را متوقف کند.
• 
  جریمه یا اعمال قانون در صورتی که وسیله موتوری تشخیص داده شود.
• 
  نبود امکان دفاع روشن وقتی تشخیص به ضرر راننده انجام شده باشد.
• 
  توقیف وسیله در شرایط خاص به‌ویژه اگر حرکت بدون رکاب احراز شود.

دوچرخه برقی برای چه کسانی انتخاب کم‌دردسرتری است؟

کم‌دردسربودن دوچرخه برقی بیشتر به نحوه استفاده بستگی دارد. بعضی شیوه‌های استفاده باعث خواهند شد تا احتمال درگیری با قانون کمتر شود. این انتخاب معمولا برای افرادی مناسب‌تر و کم‌درد‌سر‌تر است که شرایط زیر را دارند:

• 
  حرکت آن‌ها به رکاب‌زدن وابسته است و موتور فقط کمک می‌کند.
• 
  مسیرهای کوتاه و مشخص شهری را انتخاب می‌کنند و وارد خیابان‌های شلوغ نمی‌شوند.
• 
  در مسیرهای دوچرخه یا حاشیه امن خیابان تردد می‌کنند و وسط جریان خودروها قرار نمی‌گیرند.
• 
  ظاهر وسیله آن‌ها شبیه دوچرخه معمولی باقی می‌ماند و سوء برداشت ایجاد نخواهد کرد.

نتیجه نهایی درباره الزام گواهینامه برای دوچرخه‌های برقی

پاسخ روشن به این پرسش که آیا دوچرخه برقی گواهینامه می خواهد به شیوه حرکت وسیله وابسته است و با اسم یا ظاهر آن تعیین نمی‌شود. اگر دوچرخه برقی فقط با رکاب‌زدن حرکت کند و موتور نقش کمکی داشته باشد، به گواهینامه نیاز ندارد و در محدوده دوچرخه باقی می‌ماند؛ اما در صورتی که وسیله بتواند بدون رکاب و صرفا با موتور حرکت کند، از نگاه قانون وسیله موتوری محسوب می‌شود و داشتن گواهینامه ضرورت پیدا می‌کند.